Oświadczenie w sprawie wystawy Miesiąca Fotografii „Powaga sytuacji”

Oświadczenie w sprawie wystawy Miesiąca Fotografii „Powaga sytuacji” prezentowanej w Cricotece

Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora CRICOTEKA jest instytucją kultury, która wyróżnia się szczególnym charakterem oraz historią. Jej profil działalności wyznacza wizja Tadeusza Kantora, założyciela Cricoteki. Jej misją jest opieka nad spuścizną artysty i jego teatru, a zarazem aktualizacja tejże w odniesieniu do wielu pól i aspektów dzisiejszej rzeczywistości.

Wierność ideom patrona nadaje kierunek działaniom programowym Cricoteki, które są ściśle określone. Kantor świadomie unikał bezpośredniego angażowania się w bieżącą rzeczywistość i odżegnywał od konfrontacyjnego języka. W swojej twórczości koncentrował się na tragicznych losach jednostek, poniewieranych przez historię i konflikty polityczne. Dlatego też jego dzieła – tak w teatrze, pismach teoretycznych, happeningach, dziełach malarskich, jak i rysunkowych – niosą przesłanie o nadrzędnej wolności artystycznej. Czasy opresji, najpierw faszystowskiej, potem komunistycznej, nauczyły go, że sztuka powinna pozostać wolna od ideologii. Taki też program Cricoteka realizuje po śmierci swojego założyciela, również w kontekście podejmowanej współpracy. 

Należy także podkreślić, że Cricoteka jest instytucją publiczną. Ten element jej tożsamości oznacza, że jej program jest skierowany do całego społeczeństwa, nie zaś do wybranych grup. Dlatego instytucja odmawia uczestnictwa w przedsięwzięciach mogących pogłębiać podziały i eskalujących wrogość.

Przywołując w tym kontekście wystawę „Powaga sytuacji”, zorganizowaną w ramach Miesiąca Fotografii i gościnnie prezentowaną w siedzibie Cricoteki trzeba stwierdzić, co następuje. Podstawowym założeniem przy podjęciu decyzji o współpracy z Miesiącem było to, że Cricotece zależy na współpracy z innymi podmiotami prowadzącymi wartościową działalność kulturalną. Długotrwały paraliż spowodowany pandemią spowodował, że w roku 2021 Cricoteka kładzie szczególny nacisk na takie wartości, jak: gościnność, wsparcie, wymiana idei, wydarzeń i pomysłów. Organizator Miesiąca Fotografii, Fundacja Kultury Wizualnej, jest przy tym bliskim topograficznie sąsiadem Cricoteki, posiada bogaty dorobek i ponadlokalną renomę, co także wpłynęło na podjęcie przez Cricotekę decyzji o naszej współpracy.

Odnosząc się do kwestii pracy zaprezentowanej na wystawie „Powaga sytuacji” trzeba zaznaczyć, że wizualizacje wcześniej udostępniane przez organizatorów Miesiąca Fotografii nie dawały możliwości zapoznania się z realnym kształtem pracy Krzysztofa Powierży. Jest ona jego autonomicznym dziełem, autor samodzielnie podjął decyzję o wyborze, kształcie i formie eksponowanych kartonów. Dopiero kiedy praca została zamontowana w przestrzeni Cricoteki, ujawniła w całości swoją wymowę. Uważamy, że to dzieło może zostać odebrane jako manifestacja polityczna, na którą – z omówionych wyżej względów – nie może być miejsca w Cricotece, przekonanej o potrzebie dążenia do neutralności światopoglądowej. 

W poszanowaniu zasad, jakimi kieruje się Cricoteka, w porozumieniu z organizatorami Miesiąca Fotografii, z kuratorką wystawy „Powaga sytuacji” oraz z artystą podjęliśmy wspólnie decyzję, by pracę, przenieść do innego miejsca, jednocześnie nie usuwając jej z wystawy.

Dalsze losy wystawy – pozostające w rękach kuratorki i pozostałych artystów – zostały przesądzone decyzją, by jej ostatecznie nie otwierać we wcześniej uzgodnionym wspólnie kształcie.