Program towarzyszący wystawie stałej

Wspólnym dla tegorocznych działań Cricoteki hasłem są “Trudne przeszłości, niepewne przyszłości”. Poprzez wystawę “Tadeusz Kantor. Widma” chcieliśmy poszukać odpowiedzi na pytanie o to, jak bieg historii determinuje twórczość i rozwój sztuki i badać, w jaki sposób sztuka naznaczona zagrożeniem może być prezentowana dzisiaj. Obecna sytuacja przekreśliła nasze pierwotne zamierzenia, ale jednocześnie podkreśliła aktualność narracji, wokół których budowaliśmy wystawę oraz program wydarzeń towarzyszących.

Poniżej przedstawiamy pełen program wydarzeń towarzyszących ekspozycji, jakie zaplanowaliśmy na ten rok. Nie mogąc na razie gościć Państwa w naszej siedzibie, część z nich przenieśliśmy na późniejszy termin, część realizujemy online. Na program składają się zarówno specjalistyczne wykłady, jak i krótkie narracje i materiały audiowizualne dotyczące kwestii czy obiektów związanych z ekspozycją. Tym samym zapraszamy do śledzenia naszej strony i uczestnictwa wraz z nami w odkrywaniu i re-interpretowaniu twórczości Tadeusza Kantora. Program wydarzeń towarzyszących on-line prezentujemy również na portalu Facebook.

[Kolorowa grafika promująca wystawę. Żółto-czarne tło, a na nim duży napis w kolorze granatowym „WYKŁADY” oraz mniejszy w kolorze czarnym "Tadeusz Kantor. Widma”.]

Wykłady

Wydarzenia, które już realizujemy i te, które planujemy w odniesieniu do wystawy, balansują między twórczością Tadeusza Kantora, wystawą “Tadeusz Kantor. Widma” w kontekście strategii prezentowania trudnej przeszłości oraz szerszym kontekstem międzynarodowego programu “Staging Difficult Pasts”. Kalejdoskop problemów, tematów i konstrukcji, oscylujących w twórczości Kantora wokół trudnej przeszłości odnosi się do szerszego kontekstu kulturowego prezentowania trudnej przeszłości i jest tematem serii wykładów.

Wykłady realizujemy online. Na premierę każdego z nich zapraszamy na naszą stronę na portalu Facebook, a następnie każdy z wykładów dostępny jest na naszym kanale YouTube oraz na naszej podstronie WYKŁADY ONLINE, każdy z opcją wyświetlania napisów.

 

03 kwietnia, godz.16.30 Michał Kobiałka “Widma Przeszłości” / ONLINE

Michał Kobiałka, dziekan i profesor teatrologii w Department of Theatre Arts & Dance na Uniwersytecie w Minnesocie w USA wygłosi wykład na temat twórczości T. Kantora w odniesieniu do biegu historii znaczącego życie twórcy oraz historii sztuki europejskiej, wprowadzając teoretyczne pojęcia wywodzące się z poszczególnych kierunków w sztuce oraz narracje współczesnych krytyków twórczości Kantora. Prof. Kobiałka będzie szukał odpowiedzi na pytanie, co w teatrze Kantora fascynuje nas dzisiaj i sprawia, że wciąż wracamy do jego twórczości wizualnej oraz pism teoretycznych.

Profesor Michał Kobiałka jest autorem dwóch książek o teatrze Tadeusza Kantora: „A Journey Through Other Spaces: Essays and Manifestos, 1944–1990” (1993); „Further on, Nothing: Tadeusz Kantor’s Theatre” (2009). Jest kuratorem (wraz z Małgorzatą Paluch-Cybulską) wystawy “Tadeusz Kantor. Widma”.

 

11 maja, godz. 18.00 Grzegorz Niziołek “Rzeźnia” / ONLINE

Szatnia w przedstawieniu Tadeusza Kantora Nadobnisie i koczkodany nie przez przypadek przypominała urządzenie zwierzęcej jatki przeznaczone do wieszania mięsa zaszlachtowanych zwierząt. Przez cały spektakl tkwiła w pejzażu przedstawienia, gdzieś daleko w kącie jako traumatyczny obiekt – na hakach wisiały ubrania. Ta szatnia-jatka jest równie prymitywna jak urządzenia do masowej Zagłady, ale pozbawiona masek, jakie tamte przybrały.

Grzegorz Niziołek – polski teatrolog, literaturoznawca i nauczyciel akademicki, profesor nauk humanistycznych. Profesor nadzwyczajny w Katedrze Teatru i Dramatu UJ, profesor nadzwyczajny na Wydziale Reżyserii Dźwięku Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie.Od 2008 do 2010 roku dyrektor artystyczny Festiwalu Dialogu Czterech Kultur w Łodzi. Współzałożyciel i wieloletni redaktor naczelny czasopisma teatralnego „Didaskalia”. Pomysłodawca i organizator konferencji naukowych: „Dwudziestolecie. Teatr polski po 1989 roku” (2009) oraz „Zła pamięć. Przeciw-historia w polskim teatrze i dramacie” (2011). W pracy naukowej zajmuje się m.in. polskim teatrem w XX i XXI wieku, sztuką reżyserii oraz krytyką teatralną.

 

9 czerwca, godz. 18.00 Małgorzata Paluch-Cybulska “Tadeusz Kantor. Historia jako ready made” / ONLINE

Tematem wykładu będzie wpływ doświadczeń prowokowanych przez historię na życie i twórczość Tadeusza Kantora. Motywy historyczne i biograficzne są u artysty silnie zindywidualizowane, funkcjonują jak klisze pamięci. Nie występują linearnie, są wybiórczymi urywkami, wrakami, strzępami przetworzonymi przez mechanizm pamięci i wspomnień artysty, jego kondycji i lęków. Kantor używa ich jako narzędzi świadomie wprowadzanych do złożonych konstrukcji dzieł, w pewnym sensie manewruje nimi jako ready made, czyli realnością gotową.

Małgorzata Paluch-Cybulska – kuratorka wystawy “Tadeusz Kantor. Widma”, kierownik Archiwum oraz kierownik Muzeum Ośrodka Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora Cricoteka w Krakowie.

 

6 października, godz. 18.00 Anna Róża Burzyńska “Resztki głosu” / ONLINE

W tekstach pisanych w okresie Teatru Informel (1960-1961) Tadeusz Kantor wspomina o “resztkach głosu”. To wieloznaczne określenie potraktować można jako jeden z kluczy do jego twórczości. “Resztki głosu” to muzyczne ready mades (pieśni religijne i przedwojenne szlagiery, których fragmenty towarzyszą spektaklom), “surowa materia języka” pozbawionego składni, wydawane przez aktorów “dźwięki najniższej rangi”, takie jak szloch, jąkanie się czy bełkotanie, ale też strzępy akustycznej pamięci uwięzione w scenografii i echa głosów zmarłych.

 

18 listopada, godz. 18.00 Katarzyna Fazan “Realność apokalipsy” / ONLINE

Wykład jest propozycją ponownego spojrzenia na inscenizację Tadeusza Kantora Kurka wodna z 1967 jako realizację teatru zdarzeń, w którym rozegrała się „wizja apokaliptyczna” zaprogramowana przez Kantora jako zdarzenie bez patosu i religijnej symboliki. Punktem wyjścia jest wyosobnienie rekwizytu, z którego Kantor uczynił fetysz swojego archiwum: manekina w wannie. Zamierzam go przyłapać na powrotnym, widmowym nawiedzaniu teraźniejszości. Ten element scenograficzny, który dziś wygląda jak rekwizyt z horroru, odnosi do pierwotnego statusu różnych postaci, statusu który — dzięki koncepcji teatru happeningowego —został zrównany z realnością otoczenia. Nawiązanie kontaktu z przedstawieniem z przeszłości dokonuje się między innymi dzięki fotografiom (szczególnie zdjęciom J.M. Stokłosy z Krzysztoforów), to one odsłaniają jak spektakl był wmontowany w żywioł kontrkultury lat 60 i pozwalają doświadczyć siły jego oryginalności a także powrotności.

Katarzyna Fazan – wykłada w Katedrze Teatru i Dramatu Wydziału Polonistyki  Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz na Wydziale Reżyserii Dramatu w Akademii  Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego. Autorka prac poświęconych  literaturze modernizmu, estetyce teatru i związkom scenografii z plastyką. Wydała  monografię Szczera poza dekadenta. Kazimierz Tetmajer między epistolografią a  sztuką (2001), Projekty intymnego teatru śmierci. Wyspiański – Leśmian – Kantor  (2009), była współredaktorką dwutomowego wydania pism teatralnych i filmowych  Tadeusza Peipera Wśród ludzi na scenach i na ekranie (2000), opracowania  edytorskiego i naukowego Utworów wybranych Ludwika Marii Staffa (2004), książki  zbiorowej Dziś Tadeusz Kantor! Metamorfozy śmierci, pamięci i obecności (2014), także jej wersji angielskiej Tadeusz Kantor  Today: Metamorphoses of Death, Memory and Presence. Współredagowała tom  Odsłony współczesnej scenografii. Problemy – sylwetki – rozmowy (2016).  

Kolejne wykłady:

2 grudnia, godz. 17.00 Dyskusja panelowa. Cricoteka w kontekście idei instytucji kultury w powojennej Polsce.

 

[Kolorowa grafika promująca wystawę. Czarno-granatowe tło, a na nim napis w kolorze żółtym oraz granatowym "Dybuk w teatrze miłości i śmierci Tadeusza Kantora, 6-17 lipca 2020".]

Warsztaty teatralne

„Dybuk w Teatrze Miłości i Śmierci Tadeusza Kantora” ze względu na stan epidemii przenosimy na kolejny rok.

Warsztaty teatralne Bogdana Renczyńskiego będą poruszać zagadnienia katastrofy, klęski, miłości, śmierci na podstawie tekstu „Dybuk” Tadeusza Kantora opartego na motywach sztuki Szlomo Zanwil Rapaport An-skiego o tym samym tytule oraz zapisów prób spektaklu „Dziś są moje urodziny” Teatru Cricot 2.

Warsztaty skierowane są do młodzieży licealnej i osób dorosłych, także do osób z niepełnosprawnościami.

 

[Kolorowa grafika promująca wystawę. Żółto tło, a na nim duży napis w kolorze granatowym „Spotkania dla seniorek i seniorów”.]

Spotkania dla seniorek i seniorów

“Muzyczne źródła pamięci”

Warsztaty dla seniorów towarzyszące wystawie Tadeusz Kantor. Widma.

 

8 września 2020 – warsztaty/wykład udostępniony online

W teatrze Tadeusza Kantora muzyka tworzyła niezwykle gęstą sieć znaczeń. Podobnie jak obrazy budowane przez aktorów, obiekty i scenografię, odwoływała się ona do konkretnych wspomnień, zdarzeń, a także uniwersalnych symboli i doświadczeń ogólnoludzkich.

Wykład poświęcony zostanie muzycznym sposobom odsłaniania przeszłości w teatrze oraz budowania narracji scenicznej poprzez cytaty muzyczne. Wychodząc od spektakli Tadeusza Kantora oraz wykorzystywanych przez twórcę motywów muzycznych spróbujemy przyjrzeć się wybranym praktykom współczesnych reżyserów w zakresie posługiwania się kompozycjami zapożyczonymi, posiadającymi swoją historię.

22 września 2020 – warsztaty plenerowe na placu Cricoteki, ul. Nadwiślańska 2-4

Godzina 12.00-13.30

Celem warsztatów jest zwrócenie uwagi na akustyczną sferę teatru, która wykracza daleko poza brzmienie samego słowa. Muzyka oraz wszelkiego rodzaju odgłosy pochodzące ze sceny i widowni mają nierzadko istotny, choć często nieuświadomiony wpływ na to, jak odbieramy i zapamiętujemy przedstawienie. Podczas warsztatów spróbujemy rozwinąć techniki „aktywnego” słuchania, a także uruchamiania wyobraźni i pamięci za pomocą dźwięków. Uczestnicy warsztatów proszeni są o zabranie ze sobą maty gimnastycznej bądź karimaty.

Prowadzenie:

dr Magdalena Figzał-Janikowska – teatrolog, kulturoznawca, recenzentka teatralna. Pracuje w Instytucie Nauk o Kulturze Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Prowadzi badania poświęcone muzyce scenicznej oraz eksperymentalnym formom teatru muzycznego.

 

Dzieciństwo, pamięć, przedmiot.

Warsztaty plenerowe na placu Cricoteki, ul. Nadwiślańska 2-4

13 października, 12.00-13.30

Podczas zajęć zajmiemy się wspomnieniem przeszłości, powrotem do zapamiętanych i zasłyszanych w dzieciństwie historii, wierszy, wyliczanek, popularnych melodii czy zabaw, które wpisane były w codzienność. Będziemy snuć opowieści. Będziemy improwizować, wykorzystując słowo, ruch i elementy teatru przedmiotu. A inspiracją staną się wspomnienia, “klisze pamięci” uczestników warsztatów.

Uczestnicy warsztatów proszeni są o przyniesienie na zajęcia przedmiotów, które są dla nich ważne, z którymi są emocjonalnie związani, które nawiązują do istotnych relacji czy wydarzeń, a także o ile to możliwe o przyniesienie kilku swoich zdjęć z dzieciństwa, czy wczesnej młodości.

20 października, 12.00-13.30

Spotkanie będzie bliskie pojęciu obiektu, przedmiotu – symbolu, ambalażu. Podczas warsztatów uczestnicy będą mogli poznać możliwości twórczego działania, jakie oferuje teatr przedmiotu. Przedmiot użytkowy posiada zazwyczaj ściśle określoną funkcję użytkową, nie ma zaś żadnego programu teatralnego. Naszym zadaniem będzie wyszukiwanie dla niego nowych ról, zaskakujących zadań i zaprogramowanie działań scenicznych.

Prowadzenie:

Monika Filipowicz – aktorka, absolwentka Akademii Teatralnej im. A. Zelwerowicza w Warszawie na Wydziale Sztuki Lalkarskiej w Białymstoku. Związana z krakowskim Teatrem Groteska i Teatrem Hothaus. Prowadzi warsztaty teatralne dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Pracuje jako instruktor teatralny przy Fundacji Hipoterapia Na Rzecz Rehabilitacji Dzieci Niepełnosprawnych.

Wstęp wolny.

Zapisy: slawik@cricoteka.pl

[Kolorowa grafika promująca wystawę. Czarno-granatowe tło, a na nim napis w kolorze żółtym „Szkolenia dla nauczycieli”.]

SZKOLENIA DLA NAUCZYCIELI W RAMACH PROGRAMU TOWARZYSZĄCEGO wystawie

Tematem przewodnim wszystkich spotkań będzie wielowymiarowość sytuacji twórczych, teatralnych, improwizacja, sięganie po różne media oraz łączenie kontekstów, a przede wszystkim wykorzystanie edukacyjnego potencjału wystawy Tadeusza Kantora jako inspiracji i punktu wyjścia do rozmowy o teatrze. Szkolenia odbędą się online.

Zapisy/informacje: slawik@cricoteka.pl

Warsztaty odbędą się w online – na platformie zoom.

Żeby móc się z nami połączyć potrzebny jest komputer lub telefon z głośnikami lub słuchawkami. Warsztaty są bezpłatne.

Link do warsztatów wyślemy wraz z potwierdzeniem udziału.

 

30 września, 16.00-18.00

Tadeusz Kantor jako inspiracja do pracy pedagogiczno – teatralnej z młodzieżą

Punktem wyjścia do działań warsztatowych będzie twórczość Tadeusza Kantora. Do czego może inspirować dziś młodych ludzi? Jak wykorzystać dziedzictwo Kantora do pracy pedagogiczno – teatralnej?

Zapraszamy nauczycieli i animatorów kultury do praktykowania metod z obszaru pedagogiki teatru, które przesuwają akcent edukacji z aspektu biernego przyjmowania wiedzy na aspekt aktywny, uczestniczący (doświadczanie, samodzielne dochodzenie do rozwiązania). Proponowane działania dadzą narzędzia do pracy z grupą w obszarze: samodzielnej ekspresji teatralnej, krytycznego myślenia oraz kreatywnego działania.

Prowadzenie: Agnieszka Szymańska – pedagożka teatru, tutorka i producentka, od 10 lat współpracuje z Instytutem Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie obecnie przy programie Teatroteka Szkolna, prowadząc szkolenia dla nauczycieli i instruktorów teatralnych z zakresu pedagogiki teatru, wcześniej jako ewaluatorka programu Lato w teatrze (2011-2018) i producentka małych Warszawskich Spotkań Teatralnych (2010-2013).  Trzykrotna tutorka i mentorka w programie “Przełącz się na młodzież” realizowanym przez Fundację Szkoła Liderów w ramach Programu “Młoda Warszawa. Miasto z klimatem dla młodych 2016-2020”. Absolwentka Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej (specjalności pedagogika ogólna i edukacja medialna), Podyplomowego Studium Menedżerów Kultury Szkoły Głównej Handlowej, Szkoły Pedagogów Teatru Instytutu Teatralnego. Edukatorka w Teatrze 21 Justyny Sobczyk, koordynuje i współtworzy działania edukacyjne, współpracując z teatrami lalkowymi i dramatycznymi (m.in. Teatr Baj w Warszawie, Teatr Pinokio w Łodzi, Teatr Fredry w Gnieźnie, TR Warszawa, Teatr Powszechny w Warszawie). Stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w 2016 roku.

 

21 października, 16.00-18.00

Widma, wspomnienia, inspiracje

Kontekstem warsztatów będzie nowa wystawa Cricoteki, Tadeusz Kantor.Widma. Zajmiemy się pamięcią i wspomnieniami – bardzo ważnymi motywami w twórczości Tadeusza Kantora, a także potencjałem fotografii w teatralnym działaniu. Warsztaty będą okazją do poznania narzędzi i zebrania inspiracji do własnej pracy z młodzieżą.

Prowadzenie: Marta Przywara – teatrolożka, absolwentka Wydziału Wiedzy o Teatrze warszawskiej Akademii Teatralnej, pedagożka teatru i trenerka. Prowadzi autorskie warsztaty i szkolenia, głównie dla młodzieży, studentów i nauczycieli. Kuratorka innowacyjnych projektów edukacyjnych i reżyserka kilkunastu spektakli tworzonych przez młodzieżowe grupy teatralne. Autorka licznych publikowanych scenariuszy lekcji i warsztatów.

 

18 listopada, 16.00-18.00

Ambalaż XXI wieku. O relacji ze sobą, ze światem, z dziełem.

Nawiązując do Ambalażu końca XX wieku, będziemy się zastanawiać co istotnego dla nas samych ukrył Tadeusz Kantor. Jakie elementy rzeczywistości XXI w znalazłyby się ukryte i jak wyglądałoby to opakowanie. Co ważnego mają nam do powiedzenia te przedmioty, co mówią o świecie , o nas i jaka jest relacja pomiędzy nimi? Czy przedmiot to tylko przedmiot, czy raczej jak wolał to widzieć Kantor obiekt, który dzięki artyście/twórcy zmienia swoje przeznaczenie. No właśnie po co nam przedmioty? Jakie znaczenie im nadajemy? A gdyby stały się kolekcją?
Wykorzystując narzędzia z zakresu pedagogiki teatru oraz działania twórcze, postaramy się wejść w relacje z innymi uczestnikami spotkania, dla którego kontekstem będzie właśnie twórczość Kantora.

Prowadzenie: Aleksandra Drzazga– nauczycielka w ZSOT w Lublińcu, reżyserka teatru dzieci i młodzieży PWST we Wrocławiu, edukatorka teatralna Współpracuje z Instytutem Teatralnym im. Z. Raszewskiego w Warszawie prowadząc szkolenia dla nauczycieli i instruktorów teatralnych z zakresu pedagogiki teatru oraz jako tutor nauczycieli i edukatorów w programie Partnerzy Teatroteki Szkolnej. Przez 14 lat prowadziła autorskie zajęcia Wychowanie do twórczości-teatr jako część projektu Klasy Aktywności Twórczej w publicznej szkole w Bytomiu.

Zapisy/informacje: slawik@cricoteka.pl

 

 [Kolorowa grafika promująca wystawę. Czarno-granatowe tło, a na nim napis w kolorze żółtym „Oprowadzania”.]

OPROWADZANIA PO WYSTAWIE Tadeusz Kantor. Widma / PODCASTY

Ze względu na to, że obecna sytuacja nie pozwala na oprowadzania realizowane w tradycyjnej formie w większym gronie wystawie towarzyszyć będzie seria opowieści okołowystawowych w formie podcastów wprowadzających w zagadnienia i konteksty wystawy Tadeusza Kantor. Widma.

Na wystawie Tadeusz Kantor. Widma znajdziemy się w otoczeniu niemal dwustu obiektów teatralnych. Każdy z nich posiada własne znaczenie, jednak w przestrzennym zestawieniu tworzą wiele nowych połączeń tematycznych i interpretacyjnych. 12 opowieści stanowić może wprowadzanie do indywidualnego zwiedzania wystawy lub jego podsumowanie. Każdy z podcastów poświęcony będzie na omówienie jednego zagadnienia spośród  tematów takich jak dzieciństwo, motyw podróży, ambalaż, symbole, wojna, opresja władzy, ruiny, przestrzeń, scenografia, biografia artysty, maszyna, ruch, rodzina, ojciec i matka, władza, deformacja, historia, pamięć, klisze pamięci, muzyka, dźwięk.

Już niedługo zaprosimy słuchaczki i słuchaczy na nasz zupełnie nowy kanał na Spotify, gdzie będzie można znaleźć nasze cotygodniowe opowieści na ucho. Zaczynamy już w sierpniu, a poniżej prezentujemy szczegółowy harmonogram publikacji opowieści.

20 sierpnia

27 sierpnia
3 września
10 września
17 września
24 września
1 października
8 października
15 października
22 października
29 października
5 listopada

Podcasty przygotują: Agnieszka Podyma / Beata Kwiatkowska / Marta Przywara.

 

Baner z logotypami organizatorów, partnerów i patronów medialnych wystawy Tadeusz Kantor. Widma